Einsemd – våg å åpne døra!

Jula er eit høgdepunkt for mange. Vi et god mat, har lang ferie og er saman med familie og vener. Sjølv om enkelte av oss stressar litt med å skrive julekort, kjøpe presangar, pynte og vaske til jul, så er det noko med desember som får oss til å smile. Vi kjøper presangar til dei vi er glade i, vi vaskar og pyntar saman med dei vi er glade i, og vi sender julekort til dei vi er glade i. Jul blir difor, kanskje ikkje overraskande, av mange forbunde med glede og samhald. Diverre er det nokon som ikkje har familie og vener rundt seg i denne tida. For dei kan opplevinga vere ei heilt anna.

Det er fleire som gruar seg til jul. I høgtider, når omverda verkar ekstra opptatt av familie og venefestar, kan eins egen situasjon fort verke ekstra mørk. Ein kan føle seg ekskludert, og ein vert heile tida minna på alt ein ikkje har. I følje ein artikkel VG publiserte i desember 2010 er einsemd i jula, ein av grunnane til at dødstala er høgast i desember og januar. Einsemd disponerer for fleire typar sjukdomar, både fysiske og psykiske. Det er folk over 80 år, og dei mellom 16-24 som er mest plaga av einsemd (SSB). Det er mange grunnar til at einsemd oppstår. Det kan ha samanheng med at fleire no enn før skil seg, noko som gjer til at kjernefamilien går i oppløysing. Det oppstår nye familiekonstellasjonar; mange opplever å ha «mine, dine og våre barn», der kanskje ikkje alle finn sin plass. Ungane kjem kanskje heim berre annan kvar jul, eller er så store at dei feirar med sin nye familie. Eldre kan oppleve å ha mista ektefella si, og sit at aleine med sorga og saknet. Ein del psykisk sjuke eller rusmiddelmisbrukar manglar ofte det nettverket som skal til for at jula skal bli ei god tid.

Fleire stader i landet blir det arrangert gratis julemiddag. I Valdres har ein Stabburshella som held opent både julaftan og nyttårsaftan. Dette er eit lågterskeltilbod, der alle som vil er velkomne. Stabburshella er eit godt og hjartevarmt tilbod, kor ein får både mat, omsorg og nettverk.

Likevel tek ikkje slike tilbod bort det ansvaret me alle har, - til å inkludere dei som fell utanfor.

Einsemd kan ofte vere vanskeleg å prate om. Ein av tre opplev einsemd i løpet av livet, likevel er det sjeldan nokon innrømmer at dei er einsame. Det er difor viktig at vi held augene opne, og er til stades for dei som treng det. Kan me gjere noko for at fleire skal kunne oppleve å få ei fin jul? Kanskje veit du om ein nabo eller ein kjenning, - som sit aleine i jula. Jula er ei tid for å vise omsorg. Ofte er det små ting som skal til for å gjere jula til eit godt minne, for eksempel ein julemiddag eller eit kaffi-besøk. Er det ikkje plass til ein til rundt bordet? Valdres er ein god stad å leve på, for dei fleste, men kanskje har vi meir å gå på i forhold til å vise hjerterom, og våge å opne døra vår for andre?

Og kven veit; kanskje kan det verte ein rikdom, - og ei ekstra juleglede, å sleppe nye menneske inn i livet sitt.

God jul!

Valdresmagasinet, 05.12.15

Bilde: (https://www.rodekors.no/nyheter/nyhetsarkiv/2013/januar/en-mindre-ensom-jul/)